So’nggi yillarda virtual dunyoda sayohat qilish juda mashhur bo’ldi. 3D, 7D, 8D kabi turli filmlar ham tayyorlanayotgani fikrimizning yaqqol isbotidir. Albatta, bunday jarayonlarning ko‘z o‘ngingizda kechishi insonni barcha tashvishlarini unutib, o‘z dunyosiga sho‘ng‘itadi. Natijada uzoq vaqt davomida film qahramonlari obrazlari ko‘z o‘ngimizda gavdalanib, xotiramizda muhrlanib qoladi. Endi tasavvur qiling-a, o’quv jarayonidagi mavzular jonlanadi. Siz esa o’quv jarayonidasiz. Siz qiziqasizmi? Innoweek haftaligida ana shunday g‘oyani ilgari surgan Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universitetining tayyorgarlik bo‘limi mudiri Azizbek Xaitov bizni uning loyihasi bilan qiziqtirdi.
– Innoweek haftaligida “virtual dunyo” laboratoriyamiz bilan ishtirok etmoqdamiz. Virtual dunyo laboratoriyasi robototexnika asosi bo’lgan Arduino Uno platasidan iborat. Unda ish jarayonini bajarish uchun mo’ljallangan 8 ta laboratoriya mavjud. Tabiiyki, nazariy va amaliy bilimlar doimo birga olib borilishi kerak. Ammo, afsuski, amaliy bilimlarni o‘quv jarayonida qo‘llashda ko‘p hollarda ortda qolyapmiz. O‘quvchilarimizga kerakli asbob-uskunalar, texnik mahsulotlar qanday bo‘lishini ko‘rsatishga imkonimiz yo‘q. Aytaylik, bizda narxi 100 000 dollar va undan yuqori bo’lgan qurilmalardan foydalanish imkoniyati cheklangan.
Bu virtual dunyoga o’tishning asosiy maqsadi. Kelajakda o‘quvchilarimiz ishlab chiqarishga integratsiyalashuvi uchun 100 ming dollarlik qurilmalarni virtual dunyoga o‘tkazishni rejalashtirganmiz. Ular kompaniya hozirda qaysi qurilmadan foydalanayotganini osongina ko‘ra oladi va ushbu qurilmadan foydalanishga tayyor bo‘lgan professionalga aylanadi.
Rivojlanishda oldinga siljib borayotgan mamlakatimizda erta egalar eski qurilmalar bilan kitobning «ichida» qolmasligi kerak. 21-asrda texnologiya kundan-kunga o’zgarib bormoqda. Agar bu texnologiyalarni virtual dunyoda yaratsak, talaba ularni bir yilda mukammal o‘rganishi mumkin. Natijada u kelajakdagi korxonada bemalol ishlay oladi.
Men virtual dunyo laboratoriyasini yaratish haqida ko’p o’yladim. O‘quv jarayoniga noodatiy usul joriy etilsa, o‘quvchilar fanlarni yaxshi o‘zlashtirib olishlari mumkin, degan xulosaga keldim. Men maqsadimga erishdim deb o’ylayman.
Tibbiyot universiteti bilan hamkorlikda Innovatsion rivojlanish vazirligiga virtual dunyoda inson anatomiyasini rivojlantirish bo‘yicha loyihalarni taqdim etdik. Umuman olganda, bunday virtual dunyo laboratoriyasidan barcha fanlardan foydalanish mumkin. Masalan, tarix. O‘quvchi tarixiy jarayonlarga real nuqtai nazarga ega bo‘ladi. Kishi qulog‘i bilan ko‘rib, eshitsagina xotirada uzoq saqlanadi. Masalan, Amir Temurning “Loy jangi” asari virtual olamida paydo bo‘lsangiz, o‘zingizni qanday his qilgan bo‘lardingiz? Axir, XXI asrda texnologiya nuqtai nazaridan imkonsiz narsa bo’lmasligi kerak. Shunday emasmi?